⚠️ Deze pagina verbindt je met Atovia’s partners en affiliate markten. We kunnen een commissie ontvangen van affiliate partners voor activiteiten die via deze links worden gedaan. Kortingsaanbiedingen kunnen op elk moment veranderen volgens het beleid! Wees gerust, er zijn geen extra kosten voor jou! We hopen dat dit je tijd bespaart bij het vinden van de juiste items!
Je ziet de kop voorbijkomen: een nieuwe dwergplaneet voorbij Pluto. Klopt dat? Nog niet helemaal. Astronomen hebben een veelbelovende kandidaat gevonden, maar de officiële erkenning moet nog komen. Hieronder staat per vraag wat er nu bekend is.
- Wat is er ontdekt?
- Wie ontdekte ED138 en met welke telescoop?
- Waar staat ED138 en hoe ver is dat?
- Hoe groot is ED138?
- Wat is een dwergplaneet?
- Hoeveel dwergplaneten zijn er nu?
- Waarom is ED138 nog geen officiële dwergplaneet?
- Wat betekent dit voor ons beeld van het zonnestelsel?
- Dit weten we nu
- Veelgestelde vragen
Wat is er ontdekt?
Het gaat om 2026 ED138, kortweg ED138: een ijzig hemellichaam voorbij de baan van Pluto. Het is een zogeheten trans-Neptunisch object, dus een object dat ver voorbij Neptunus om de zon draait.
Het wordt aangemerkt als kandidaat-dwergplaneet. De naam is voorlopig. Een officiële naam is er niet.
Hoe vonden astronomen het object?
Op 13 oktober 2026 liet Matthew Holman gegevens van het Rubin-observatorium door een zoekprogramma lopen. Die gegevens waren eerder dat jaar opgenomen. Het programma vergelijkt waarnemingen van bewegende objecten en zoekt de stipjes die bij hetzelfde object horen.
Holman zag meteen dat helderheid en afstand erop wezen dat het object ongewoon groot is.
Wie ontdekte ED138 en met welke telescoop?
Matthew Holman van het Center for Astrophysics | Harvard & Smithsonian vond ED138 in data van het Vera C. Rubin Observatory in Chili. Hij werkt mee aan de algoritmes waarmee Rubin naar verre bewegende objecten zoekt.
De zoekcode ontwikkelde hij samen met collega Kevin Napier. Zijn eerste reactie omschreef hij als opgewonden ongeloof.
Om twijfel weg te nemen zocht Mario Jurić van de University of Washington verder in Rubins catalogi. Hij vond extra waarnemingen terug tot 4 maart 2026. Rubin legde het object vast tussen 4 maart en 11 juli 2026. Het team vond het bovendien in archiefbeelden van andere surveys, tot terug in 2016. Daarmee is de baan over meer dan tien jaar te volgen.
Waar staat ED138 en hoe ver is dat?
ED138 staat nu op ongeveer 46 astronomische eenheden van de zon. Pluto zit gemiddeld op zo’n 40 van die eenheden.
Een astronomische eenheid (AU) is de gemiddelde afstand tussen de aarde en de zon, ongeveer 150 miljoen kilometer. ED138 staat dus ruim 46 keer zo ver van de zon als wij.
Waarom zag niemand het eerder? Het object zit in een gebied vol sterren, vlak bij het vlak van de Melkweg. Astronomen vergelijken het met een speld in een hooiberg. Rubin bewaakt sinds de start continu de hele zuidelijke hemel, en dat maakte het verschil.
Hoe groot is ED138?
De eerste schatting ligt tussen 600 en 1.500 kilometer doorsnede. Dat bereik is groot, omdat de grootte nog niet direct is gemeten.
De schatting komt uit afstand en helderheid. Hoeveel licht het oppervlak terugkaatst, is nog onbekend, en dat bepaalt hoe groot het object werkelijk is. Rubin zegt dat infraroodwaarnemingen nodig zijn om de grootte vast te leggen.
🛒 Aanbevolen Product
| Object | Ligging | Doorsnede | Status |
|---|---|---|---|
| 2026 ED138 | ca. 46 AU van de zon | 600-1.500 km (schatting) | Kandidaat |
| Ceres | Asteroïdengordel | ca. 963 km | Erkende dwergplaneet |
| Pluto | Gemiddeld ca. 40 AU | ca. 2.377 km | Erkende dwergplaneet |
Ligt ED138 aan de onderkant van de schatting, dan is het kleiner dan Ceres. Aan de bovenkant is het een stuk groter. Daarom is de bandbreedte zo belangrijk.
Wat is een dwergplaneet?
Een dwergplaneet draait om de zon en is massief genoeg om onder zijn eigen zwaartekracht een ronde vorm aan te nemen. Anders dan een planeet heeft hij zijn omgeving niet leeggeveegd. De Internationale Astronomische Unie (IAU) bepaalt deze indeling.
Waarom telt de vorm zo zwaar bij ED138?
Een ronde vorm is een van de voorwaarden voor de status van dwergplaneet. Daarom noemen astronomen ED138 voorlopig een kandidaat. Of het object echt rond is, kan pas na nauwkeurige metingen worden vastgesteld.
Hoeveel dwergplaneten zijn er nu?
Officieel zijn er vijf: Pluto, Ceres, Eris, Haumea en Makemake. ED138 zou de zesde zijn als de status wordt bevestigd.
- Ceres: in de asteroïdengordel tussen Mars en Jupiter.
- Pluto, Eris, Haumea en Makemake: voorbij de baan van Neptunus.
Waarom is ED138 nog geen officiële dwergplaneet?
Omdat grootte en vorm eerst nauwkeurig moeten worden gemeten. Holman zegt zelf dat het object nu nog een kandidaat is.
Rubin wijst op vervolgwaarnemingen in het infrarood. Hoe lang die duren en wanneer een besluit valt, is niet bekend. Een datum of een officiële naam is er nog niet. Wees dus voorzichtig met berichten die de erkenning al als feit presenteren.
Wat betekent dit voor ons beeld van het zonnestelsel?
Er zijn waarschijnlijk meer van zulke objecten, en Rubin zal ze naar verwachting vinden. Volgens Holman zouden er nog “een handvol” objecten van vergelijkbare grootte kunnen zijn.
Rubin brengt tien jaar lang steeds opnieuw de hele zuidelijke hemel in beeld. Plekken die eerdere surveys oversloegen, komen daardoor binnen bereik. De langlopende survey, de Legacy Survey of Space and Time, begon in juni 2026.
Dit weten we nu
- Ontdekt: op 13 oktober 2026 door Matthew Holman, in data van het Rubin-observatorium.
- Afstand: ongeveer 46 astronomische eenheden van de zon.
- Grootte: geschat op 600 tot 1.500 kilometer doorsnede.
- Status: kandidaat-dwergplaneet; zonder erkenning en zonder officiële naam.
Veelgestelde vragen
Is ED138 al een dwergplaneet?
Nee. Het is een kandidaat. Vervolgmetingen moeten eerst bevestigen dat het object groot en rond genoeg is.
Hoe groot is ED138?
De schatting is 600 tot 1.500 kilometer. Dat blijft onzeker tot er infraroodwaarnemingen zijn.
Wanneer weten we meer?
Dat is niet vastgesteld. Er zijn nieuwe waarnemingen nodig, en er is geen bevestigde datum voor een besluit.
Heeft ED138 al een naam?
Nee. Er is alleen de voorlopige aanduiding 2026 ED138.
Een praktische tip: let in nieuwsberichten over dit onderwerp op het woord “kandidaat”. Voor updates kun je het nieuws van het Rubin-observatorium en het Minor Planet Center volgen.
Bronnen
- NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory: Rubin reveals its first dwarf planet candidate (SLAC, 27 oktober 2026)
- Rubin spots dwarf planet candidate beyond Pluto (Stanford News)
- CNN: New dwarf planet candidate discovered in our solar system
- Scientific American: Rubin may have discovered our solar system’s sixth dwarf planet
- Gizmodo: Rubin Observatory spots possible dwarf planet beyond Pluto
Meer vergelijkingen en koopgidsen nodig?